1920 yılında kurulan Yeşilay alkol, madde, tütün, kumar ve teknoloji bağımlılığına karşı sürdürdüğü mücadelesini 70 ülkede açılan Yeşilay’lar ile dünya geneline taşıdı. Peki neler yapıyorlar, nasıl çalışıyorlar? Genel hatlarıyla ele alalım…

1920 yılında aralarında hekim, psikolog, avukat, gazeteci, din adamı gibi çok değerli aydınların da bulunduğu bir grup insan tarafından kurulan Yeşilay 100’üncü yaşını kutluyor. Savaş yıllarında kurulan ve bağımlılıkların önüne geçmeyi amaçlayan Yeşilay, alkol bağımlılığına karşı 100 yıl önce başlattığı mücadelesini bugün madde, tütün, kumar ve teknoloji bağımlılığını da içerecek şekilde genişletmiş durumda. 

Bağımlılıklarla küresel çapta mücadele eden tek sivil toplum kuruluşu olan Yeşilay’ın Türkiye genelinde 120’ye yakın şubesi var. Dünya genelindeyse 70 ülkede Yeşilay mevcut. 110 üniversite kulübünün ve yüz binlerce gönüllünün desteğiyle güçlenen kurum, çalışmalarıyla tüm dünyaya örnek oluyor. 

Alkol, madde, tütün, kumar ve teknoloji bağımlılığını önleme ve kişileri koruma çalışmaları yapan Yeşilay bu alanlara yönelik projeler üretip uyguladığı gibi bağımlı bireyleri hayata kazandırmak için rehabilitasyon desteği de veriyor.


Bağımlılıklarla Mücadelede Bilimsel Yaklaşım

Yeşilay, bağımlılıklarla mücadelede bilimsel ve kanıta dayalı yöntemler kullanarak araştırma, geliştirme faaliyetleri yürütüyor ve aldığı sonuçlara göre projeler üretip uyguluyor.

Alkol, tütün, madde, kumar ve teknoloji bağımlılığına ilişkin sempozyum, kongre ve çalıştaylar düzenleyen Yeşilay; Dünya Sağlık Örgütü, Birleşmiş Milletler gibi tüm dünyada bağımlılıkla mücadele eden kurumlarla uzmanlık ve deneyimini paylaşıyor. 


Saha Çalışmaları

Yeşilay, bir rehabilitasyon hizmeti olarak 2015’te kurduğu
YEDAM (Yeşilay Danışmanlık Merkezi) ile bağımlılara ve yakınlarına ücretsiz psikolojik danışmanlık ve rehabilitasyon desteği veriyor. Bağımlılık alanında uzman psikologlardan oluşan YEDAM ekipleri kendilerine ulaşan kişileri uyuşturucu madde ve alkol bağımlılığı konusunda bilgilendirerek doğru yönlendirmelerde bulunuyor, tavsiyeler veriyor ve danışmanlık hizmetleri sunuyor.

Tütün, alkol, madde, kumar ve internet ile ilgili bağımlılık sorunları yaşayan kişilere ücretsiz psikolojik ve sosyal destek sağlayan ve YEDAM’a başvuranlar, yenmek istedikleri bağımlılık için ayakta tedavi yöntemiyle hiçbir ücret ödemeden destek alabiliyor. Türkiye genelinde 40 merkezi bulunan YEDAM’ın bağımlılık konusunda uzman psikologlardan oluşan ekibi, başvuru yapan bireye, ailesine ve bireyin yakınlarına destek vererek bozulan yaşam düzeninin onarılmasına ve ilişkilerin sağlıklı devam etmesine yönelik tavsiyelerde bulunup program öneriyor. Dahası, aile fertlerinden biri bu bağımlılık türlerinden birine maruz kalmışken yardım önerilerini reddediyorsa YEDAM ailenin bir başka ferdinin başvurusu hâlinde bilgi ve danışmanlık hizmeti vermeye devam ediyor.


Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı (TBM)

Yeşilay’ın geliştirdiği toplum tabanlı evrensel bir eğitim programı modeli olan TBM, beş bağımlılık türü ile ilgili başta çocuklar ve gençler olmak üzere toplum genelinde farkındalığın arttırılmasını ve bu hedef kitlenin sağlıklı yaşam prensiplerine yönelik bilgilendirilmesi ile bağımlılığın önüne geçilmesini amaçlıyor. Yeşilay’ın T.C. Millî Eğitim Bakanlığı ile hayata geçirdiği bu programda 32 bin 872 rehber öğretmen vasıtasıyla her yıl 10 milyon öğrenciye, 2 milyon yetişkine ulaşılıyor. Ülke çapında Halk Eğitimi Merkezleri aracılığı ile yaygınlaştırılarak öncelikle öğrencilere, sonra da toplum geneline ulaşacak TBM, kurumsal iş birlikleri ile de bağımlılıkla mücadele çalışmalarını genişletiyor.


Bağımlılıkla Mücadelede Model 

Türkiye Bağımlılık Rehabilitasyon Modeli/Merkezi

Giderek artan uyuşturucu kullanımıyla etkin bir şekilde mücadele için bağımlıların tedavi sonrası sosyal hayata entegrasyonunun sağlanması gerekiyor. Bağımlılıkla mücadelede bütüncül bir bakış açısı ile her alanda etkin faaliyetler yürüten Yeşilay “Türkiye Bağımlılık Rehabilitasyon Modeli” projesi ile rehabilitasyon merkezlerinin hizmet sunumunu, finansmanını, insan kaynağını, akreditasyonunu ve denetimini içeren bir model geliştirdi. Bu model ile mevcut yüksek nüks oranlarının azaltılması ve bağımlıların rehabilite edilerek sosyal hayata kazandırılması hedefleniyor. 


Yeşil Dedektör: Pasif İçicilikle Mücadelede Çare 

Tütün bağımlılığı nedeniyle pasif içicilik de önemli bir sorun olarak ortaya çıkıyor. Tütün dumanına sadece 30 dakika maruz kalmak bile, sigara kullanıcılarında beliren fiziksel etkileri ortaya çıkarabiliyor. Yeşilay’ın dumana maruz kalmak istemeyenler için geliştirdiği Yeşil Dedektör mobil uygulaması, kapalı mekânlarda tütün ürünleri kullanımını ihlal eden işletme ve müşterilerin ihlallerini azaltmayı amaçlıyor. Telefon veya tablet bilgisayara indirilerek kullanılabilen Yeşil Dedektör mobil uygulaması üzerinden konum ve mekân seçilerek yapılan bildirimler T.C. Sağlık Bakanlığı’nın denetim sistemine düşüyor ve saha denetim ekibine ulaşıyor. Saha denetim ekipleri ise ihlal bildirimi yapılan mekâna ulaşarak denetimlerini ve gerekli işlemleri yapıyor.


Sağlıklı Nesil Sağlıklı Gelecek Yarışması

Yeşilay ve T.C. Millî Eğitim Bakanlığı iş birliği ile öğrencilerin bağımlılık konularına duyarlılığını arttırmak, yeteneklerini teşvik etmek ve başarılı bulunan eserleri ödüllendirmek amacıyla gerçekleştirilen Sağlıklı Nesil Sağlıklı Gelecek yarışması 2011 yılından beri her yıl düzenli olarak yapılıyor. Bağımlılık konulu eserlerin değerlendirildiği yarışma ilkokul, ortaokul ve liseler arasında yapılıyor ve afiş, resim, karikatür, kompozisyon ile şiir alanlarında düzenleniyor. Sağlıklı Nesil Sağlıklı Gelecek yarışmasına katılım bu sene rekor bir noktaya ulaştı. Geçtiğimiz seneki katılımdan neredeyse iki buçuk kat daha fazla başvuru alan yarışmaya öğrenciler afiş, resim, karikatür ve kısa videoların dâhil olduğu görsel kategoride 355 bin 401 çalışma gönderirken, kompozisyon, şiir, öykü, deneme ve anıların yer aldığı edebiyat kategorisine ise 183 bin 232 çalışma gönderdi.


Yeşilay Bisiklet Turu

Yeşilay’ın 10 yıldır düzenlediği, gelenekselleşen Yeşilay Bisiklet Turu 50 şehirde eş zamanlı olarak düzenleniyor. 7’den 70’e herkesin katılabildiği bu turla binlerce kişi sağlıklı bir yaşam için pedalları çevirerek, bağımlılıklara karşı farkındalık oluşturuyor. Bu turun İstanbul ayağına geçtiğimiz yıl 3 bin 500 kişi katıldı!


Tüm Dünyadan Bağımlılığı Anlatan Çizgiler 

Yeşilay 2017 yılından bu yana kamuoyunun ve özellikle gençlerin bağımlılıklara karşı dikkatini çekmek için Uluslararası Yeşilay Karikatür Yarışması düzenliyor. Mizah ve onun evrensel dili olan karikatür vasıtasıyla bu yarışma dikkat çekmeyi, farkındalık uyandırmayı, kamuoyunda -özellikle de gençlerde- bağımlılıklara karşı bilinç ve refleks geliştirmeyi amaçlıyor. 

2020’de dördüncüsü düzenlenen Uluslararası Yeşilay Karikatür Yarışması’na 55 ülkeden 479 karikatürist 906 karikatür ile katıldı ve bugüne kadar yarışmaya katılan toplam eser sayısı böylece 3 bin 754’e ulaştı. Ödül töreni Haziran 2020’de yapılacak.

Bu Sayıdaki Diğer Makaleler

Skylife Arşivi